[SIC-GAIN #08] THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN SƠ CẤP VÀ THỨ CẤP

Thị trường Chứng khoán sơ cấp

Là nơi mua bán các loại chứng khoán mới phát hành, với tên gọi khác là Thị trường phát hành chứng khoán. Vốn chủ yếu của thị trường này là nguồn tiền tiết kiệm của công chúng, cũng như của một số tổ chức phi tài chính. Vì thế, thị trường này rất quan trọng trong việc mang nguồn tiền nhàn rỗi đến cho người cần sử dụng, và đưa các khoản tiết kiệm vào đầu tư.

Với đặc tính thị trường sơ cấp là nơi phát hành lần đầu tiên chứng khoán, vì thế nó được coi là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành và chỉ tạo ra phương tiện huy động vốn. Vì thế, vai trò của nó là tạo ra hàng hóa cho thị trường giao dịch và dùng để tăng vốn về mặt vĩ mô. Nhà phát hành (người bán chứng khoán) trong trường hợp này là người huy động vốn và người đầu tư mua chứng khoán là nhà đầu tư.

Lần phát hành đầu tiên luôn quan trọng, bởi đây là giai đoạn gay go nhất bởi nếu không đạt được kết quả thì chứng khoán phát hành sẽ không tiêu thụ được; dẫn đến việc mất uy tín của đơn vị phát hành. Không phải ai cũng có điều kiện để phát hành thành công; nên thị trường sơ cấp sẽ là cầu nối giữa nhà phát hành và người đầu tư, là nơi bảo lãnh phát hành chứng khoán.

Giá chứng khoán ở thị trường sơ cấp có thể cao thấp hơn so với giá trị danh nghĩa; nhà phát hành sẽ thu được vốn mới sau khi phát hành đợt một thành công trên thị trường sơ cấp; ngay sau đó việc mua bán chứng khoán sẽ xảy ra trên thị trường thứ cấp.

Thị trường Chứng khoán thứ cấp

Thị trường Chứng khoán thứ cấp là thị trường mà tại đó chứng khoán được mua đi bán lại với nhau giữa các nhà đầu tư sau khi đã được phát hành lần đầu ở Thị trường Chứng khoán sơ cấp. Điều này làm thay đổi quyền sở hữu chứng khoán giữa các nhà đầu tư và do đó Vốn điều lệ của Tổ chức Phát hành hoàn toàn không hề thay đổi gì trong quá trình này.

Mục tiêu cao nhất của thị trường này là tạo tính thanh khoản, để khi một nhà đầu tư A cần tiền khi họ đang sở hữu 1 loại cổ phiếu thì có thể bán ngay lập tức để đổi ra tiền mặt cho một nhà đầu tư B khác đang có tiền nhàn rỗi muốn đầu tư sinh lời bằng loại cổ phiếu đó, chính tính thanh khoản này sẽ giúp cho Tổ chức Phát hành trên Thị trường Chứng khoán sơ cấp khi cần vốn cho các dự án kế hoạch kinh doanh của mình có thể tăng vốn điều lệ và mở rộng sản xuất kinh doanh.

Thị trường Chứng khoán thứ cấp ngày nay được tổ chức rất quy mô bài bản, nhất là thị trường cổ phiếu và mọi giao dịch đều được hiện thông qua các Công ty Chứng khoán (Nghĩa là bạn muốn giao dịch mua bán thì phải mở tài khoản  Chứng khoán ở các Công ty Chứng khoán). Ở Việt Nam chúng ta hiện nay chính xác là đang có 3 sàn giao dịch do 2 Sở giao dịch Chứng khoán quản lý: sàn HOSE do Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh quản lý, sàn HNX và UPCoM do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội quản lý, ngoài ra còn 1 sàn Đại chúng Chưa Niêm yết do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam VSD quản lý (Các Công ty Chưa niêm yết, Chưa đăng ký Giao dịch). Bên cạnh đó thì đang có khoảng 80 Công ty Chứng khoán đang hoạt động với giá trị giao dịch toàn thị trường cả 3 sàn hàng ngày vào khoảng 2000 – 3000 tỷ/ phiên.

Các giao dịch ngày nay hầu như cũng được thực hiện theo phương thức Online, tức là khi bạn mở xong 01 Tài khoản Chứng khoán tại Công ty Chứng khoán thì bạn sẽ được cấp 01 tài khoản có thể đăng nhập trên Website hoặc Phần mềm riêng của Công ty Chứng khoán đó qua Điện thoại thông minh hoặc máy tính, chỉ cần nộp tiền qua Ngân hàng là bạn có thể bắt đầu giao dịch và tham gia vào Thị trường thứ cấp này, khá đơn giản.

Chuyện gì xảy ra khi thiếu 1 trong 2 thị trường này?

Mối quan hệ giữa 2 thị trường này là mối quan hệ nội tại, với thị trường sơ cấp là thị trường cơ sở, tiền đề để thị trường thứ cấp hoạt động. Đây là nơi cung cấp chứng khoán cho thị trường thứ cấp hoạt động; ngược lại, nếu không có thị trường thứ cấp thì sơ cấp khó có thể hoạt động một cách trôi chảy được. Điều này dẫn đến việc chứng khoán phát hành khó khăn, không nhà đầu tư nào dám đầu tư vì chứng khoán không thể chuyển đổi thành tiền tệ khi cần, vốn của họ bị ứ đọng.

Thực tế, hoạt động của thị trường chứng khoán không phân định rõ đâu là thị trường sơ cấp và đâu là thị trường thứ cấp. Bởi hoạt động của thị trường chứng khoán diễn ra xen lẫn giữa việc phát hành và mua đi bán lại chứng khoán cùng 1 thời điểm. 

Hãy thử tưởng tượng, nếu bạn có 1 số vốn nhàn rỗi là 100 triệu đồng, không lớn quá để mở 1 cái cửa hàng hay 1 cái gì đó, và thời gian bạn nhàn rỗi tạm thời khi đó là khoảng 1 năm, như vậy nếu chỉ có Thị trường Chứng khoán Sơ cấp mua xong của Tổ chức Phát hành và bạn phải nắm giữ mãi và “ăn” mỗi cổ tức tiền mặt hàng năm là thì trường hợp này bạn sẽ không đầu tư kênh Chứng khoán được, do lượng tiền mặt từ cổ tức thu về khi đó sẽ không đủ để bạn dùng cho mục đích khác của bạn và Tổ chức Phát hành khi đó cũng không thể huy động được vốn từ hàng trăm, hàng vạn các nhà đầu tư lớn nhỏ. Như vậy, việc tổ chức Thị trường Chứng khoán thứ cấp là tất yếu để Thị trường Chứng khoán sơ cấp có thể phát triển và huy động vốn thành công để dẫn vốn vào các Công ty có hiệu quả, qua đó giúp nền kinh tế quốc gia phát triển.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *